poległy «taki, który zginął w walce»

lub:
poległy «żołnierz zabity w walce»

oraz:

męczennik «człowiek, który cierpi lub poniósł śmierć w obronie swoich przekonań, zwłaszcza wiary»

W związku z powyższym apeluję do Pana, jako ponadprzeciętnie wykształconego człowieka, aby zechciał Pan zweryfikować swoje dotychczasowe wypowiedzi, a i by w kolejnych nie nadużywał Pan języka. Sądzę, że prośba ta doskonale wpisuje się w Pańską propozycję, która wybrzmiewa także w ostatnim wywiadzie dla „Rzeczpospolitej” w słowach:

„Zaproponowałem zmianę języka i odrzucenie tej złej, niszczącej retoryki”.

Filed under: iluminacje niecodzienne Tagged: język, Kaczyński, męczennik, poległy, polityka, retoryka, słowo ]]> http://marcinpera.wordpress.com/2010/07/12/apel-do-jaroslawa-kaczynskiego/feed/ 0 marcinpera http://marcinpera.wordpress.com/2009/11/12/po-co-do-kina/ http://marcinpera.wordpress.com/2009/11/12/po-co-do-kina/#comments Thu, 12 Nov 2009 12:11:20 +0000 marcinpera http://marcinpera.wordpress.com/?p=153 ]]> Jakiś czas temu odwiedziłem jedno z poznańskich kin (wtajemniczonym podpowiem, że chodzi o to największe). Zaskoczę pewnie wielu mówiąc, że wcale nie zawitałem tam dla zaspokojenia moich kinomańskich potrzeb. Zajrzałem tam na chwilę i w oczekiwaniu na pewną osobę nasunęła mi się pewna niezbyt ambitna refleksja – na cóż to naród do kina współcześnie jeszcze przychodzi?Pytanie to zdaje mi się o tyle istotne, że przecież mamy już dziś XXI wiek i fantastyczne telewizory elsidi lub inne plazmy, które, uzupełnione o kino domowe najnowszej generacji, pokazując obraz w naprawdę wysokiej rozdzielczości (zwanej w Polsce ha-de, Bóg raczy wiedzieć dlaczego nie ejdż-di), oddają świetnie klimat nawet filmów przesyconych efektami specjalnymi. I choć wizytę w kinie dla filmu z błyskotkami technicznymi jestem jeszcze w stanie zaakceptować (no bo jak te wszystkie błyskotki ogarnąć na ledwie 50-calowym wyświetlaczu naszego telewizora), o tyle oglądanie romansidła czy innej komedii w kinie wydaje mi się mocno przereklamowaną zabawą.

Po co zatem taki ktoś jak ja, który specjalnym fanem filmów z dużą dozą akcji nie jest, ma iść do kina? Dla celów towarzyskich, rzecz jasna. Niezorientowanym podpowiem, że mówię to ze sporą ironią – wszak cóż to za towarzyska przyjemność spędzać razem czas w kinie. Ani porozmawiać, ani się poprzytulać z lubą (choć niektórzy to potrafią, mnie się to nigdy nie udawało), ani nawet w spokoju film obejrzeć – niektórym przeszkadzają np. ci, co mlaskają popcornem. Towarzysko zatem lepiej z mojej perspektywy zajść do restauracji. Film zdecydowanie lepiej oglądać w domu, także towarzysko.

Wracając do popcornu – choć sam nie lubię, gdy ktoś nachalnie i nieelegancko częstuje się pożywieniem podczas oglądania filmu, to jednak nie rozumiem tych głosów sprzeciwu wobec pożywiania się podczas oglądania. Najbardziej irytuje mnie jednak zakaz wnoszenia własnego pożywienia do kina. Czynią tak zwykle korporacje, którym wydaje się, że zmuszą mnie w ten sposób do zakupu posiłku w znajdujących się przed wejściem do sal kinowych barach. Niedoczekanie! Kiedyś nawet przedstawicielka jednej sieci tłumaczyła mi te zależności pomiędzy właścicielem sieci kin, a dzierżawcami barów… Stwierdziłem wówczas, że trzeba korporacjom powiedzieć stanowcze i zdecydowane nie. Ale to było w czasach kiedy jeszcze do kina było po co chodzić.

Stawiam zatem na koniec wszystkim zwolennikom jak i przeciwnikom niniejszej tezy pytanie: po co chodzić do kina?

„Idę, będąc nieco gruby” („Gazeta Wyborcza”)

„Co tu gadać” – z Andrzejem Stasiukiem rozmawia Maciej Topolski (Niedoczytania.pl)

„Boks metafizyczny” („Tygodnik Powszechny”)

Oczywiście zbieżność wszystkich rozmów w czasie nie jest przypadkowa – wszak bez nowego wydawnictwa Stasiuka zapewne tak wielu rozmów by nie było, a być może nie odbyłaby się żadna. Jednak rozmowy przeprowadzone w jednym czasie przez tak znamienite w moim mniemaniu redakcje świadczą, że jest autor „Taksizmu” postacią nietuzinkową na polskim rynku wydawniczym.

Być może powyższy akapit jest dla wielu znawców tematu bezczelnym banałem, którego wypowiadać zwyczajnie nie powinienem. Z mojej, ignoranckiej perspektywy stwierdzić jednak muszę, że jest Stasiuk autorem świetnym, co rozpoznać można już w owych wywiadach, a do tego ciągle niewystarczająco rozpoznawalnym w naszym kraju. Dlatego pozwalam sobie wspomnieć tu o owym autorze nieprzeciętym i nietuzinkowym, zwracając uwagę przede wszystkim na owe wywiady (wszak o jego książkach napisano w ostatnim czasie wiele, toteż powtarzać się nie mam zamiaru co najwyżej pozostawiając pod tekstem linki do rzeczonych recenzji).

Choć kusiło mnie strasznie, by zrobić subiektywny ranking wywiadów ze Stasiukiem to ostatecznie powstrzymałem się od tego. Wszystkie wywiady niosą ze sobą wielką prawdę. Powiem tylko, że mnie najbardziej spodobała się rozmowa Doroty Wodeckiej („Gazeta Wyborcza”). Wywiad, który naprawdę chce się czytać od początku do końca obfituje w ciekawe opowieści Stasiuka, nie raz bawi, szokuje i zachwyca. Niczym dobre opowiadanie.

Jednak dla pełnego obrazu (lub PRAWIE pełnego) polecam lekturę wszystkich wywiadów.

Otóż podstawową informacją jest oczywiście to, że przybywa do nas (czyt. do Poznania) w najbliższy poniedziałek (czyt. 26 października 2009) ks. Adam Boniecki. Zaproszenie znajduje się w najnowszym numerze Tygodnika, tak jak znajdowało się i w poprzednim.  W Poznaniu już emocje, entuzjazm, od dziś w zasadzie kilkudniowa wigilia tej wizyty. Czekamy.

A w „Tygodniku” poza owym ogłoszeniem przede wszystkim niezłe wywiady: z Karolem Modzelewskim, Piotrem Anderszewskim i Francoise Barre-Sinousse. Przynajmniej dwa ostatnie nazwiska mogą budzić zakłopotanie w szeregach czytelników. Celowo jednak nie powiem kim owe postaci są, być może zachęcając w ten sposób do głębszej lektury.

Pomiędzy tekstami rzuciłem jednak okiem do internetu, gdzie dowiedziałem się, że w stosunku do sierpnia ubiegłego roku, tegoroczny ostatni miesiąc wakacji był dla „Tygodnika” zniżkowy – 2,9% (22,9 tys. egzemplarzy sprzedanych).  To informacja smutna, która jakoś skorelowała mi się z „Listem otwartym w obronie PSB”, który znajduje się na 13 stronie najnowszego numeru, a pod którym podpisało się wielu wybitnych intelektualistów. Polski Słownik Biograficzny, bo o nim mowa, jest w sytuacji złej, dramatycznej wręcz… Tak jakoś nasunęła się analogia do „Tygodnika”.

Moje odczucie nijakości „Tygodnika” wynika być może z faktu, że jest to pierwszy numer od dawna, kiedy nie ma w nim żadnych dodatków. Być może… I jak wieczny malkontent powiem teraz, że jakby mi czegoś brakowało w tym numerze. Nie wiem czego, bo przecież są wszyscy felietoniści (co też przecież nie zdarza się często), są wywiady, jest nawet ksiądz biskup Tadeusz Pieronek, który obchodzi właśnie swoje 75-te urodziny. Więc może to tylko takie moje urojone coś…

Zapraszam do lektury tekstu na ten temat na tygodnik.onet.pl

Pisząc te słowa oglądam jednocześnie program muzyczny poświęcony, jak mniemam, Markowi Grechucie. Bardzo mieszane mam co do tego programu uczucia. Nie tylko dlatego, że połowy z artystów wykonujących tu piosenki nie znam. Jakoś aranżacje ukazane w tym programie nie trafiają do mnie. Ale być może do innych trafiają?

I właśnie dlatego uważam, że ograniczać dostępu do Grechuty nie wolno. Jego muzyka i osobowość jest na tyle niezwykła, że praktycznie obecność w każdym miejscu może przynieść coś dobrego. Poza tym Grechuta jest moim zdaniem dobrem narodowym. Z Grechuty każdy Polak może być dumny, może go słuchać bez końca, tak jak bez końca słuchać i być dumnym może być z Chopina. Chopina dziś nikt nie ogranicza takim czy innym prawem, więc i Grechuta powinien być dla nas wszystkich dostępny.

Nie podejrzewam też by zamysłem żony Marka Grechuty  było takie zabieranie twórczości męża tym, którzy chcą jego twórczość pielęgnować. Zrozumiałe też jest, że obserwując niektóre z projektów tworzonych pod jej nazwiskiem, ma chęć zakazać takiej działalności. Jak jednak pokazuje nasze doświadczenie, te praktyki wiele nie zmienią, bo zmienić nie mogą.

Mija dziś kolejna rocznica śmierci Marka Grechuty. Pamiętajmy więc i ocalajmy od zapomnienia tego wybitnego artystę. I wraz z nim ocalajmy siebie. We wszystkim może towarzyszyć nam Jego twórczość.

Na szczęście w najnowszym numerze genialnie pisze Bonowicz o jabłkach – gorąco polecam lekturę. Interesujący jest też felieton Józefy Hennelowej. Choć dziwi mnie, że w całym swoim tekście poświęconym wadze słowa ani słowem nie napomknęła o wypowiedzi jednego z polskich reżyserów, który stanął w obronie Romana Polańskiego. W jakiś sposób rekompensuje mi to braki u Profesora, który tym razem nie postawił w swoim tekście nawet jednego zagadkowego dwukropka.

Klatę trzeba przeczytać co najmniej 3 razy, żeby coś z jego felietonu zrozumieć. Ale i tak warto, nawet jeśli mamy poczuć zniesmaczenie lub inną formę odrazy. No i Panią Ewę Szumańską obowiązkowo przeczytać powinniśmy – skoro już Tygodnikowi felietoniści są w komplecie, a Pani Ewa pisze o niemieckiej przywódczyni między innymi.

A poza tym Tygodnik tym razem obfity jest w interesujące tematy. Rzecz jasna lwią część numeru zajmuje pożegnanie Marka Edelmana. I mam nadzieję, że nie popełnię wielkiego faux pas gdy powiem, że jest to jedno z najlepszych (choć może lepiej pisać najciekawszych?) pożegnań, jakie na łamach Tygodnika widziałem. Warto przeczytać „Definicję Żyda” Jacka Kuronia. Warto zauważyć, że na łamy Tygodnika wrócił Krzysztof Kozłowski, również w pożegnaniu wybitnego lekarza i przywódcy powstania w warszawskim getcie.

Co poza tym? Wywiad z Andrzejem Stasiukiem. Nie tak genialny jak ten z Gazety Wyborczej (bodaj w Dużym Formacie opublikowany) sprzed kilku tygodni, ale i tak warto. Ciąg dalszy sporu o studia na filologii polskiej. Nie brakuje też tekstu poświęconego sprawie ekstradycji Romana Polańskiego. Roman Graczyk nie zostawia suchej nitki na obrońcach znanego reżysera.

W niezwykle interesujący sposób poruszony jest też temat ateistów i zbliżającego się marszu ateistów i agnostyków. Dość powiedzieć, że jeden z artykułów z Tygodnika promowany jest przez krakowski oddział Polskiego Stowarzyszenia Racjonalistów i określany jest jako niezwykle obiektywny tekst poświęcony tej sprawie.

Warto też przeczytać wywiad z Timothym Gartonem Ashem. No i na łamach pojawia się również Piotr Zaremba z komentarzem bieżących wydarzeń artystycznych. Luzem zaś do Tygodnika dołączony jest dodatek promujący Festiwal Conrada

O tym, że na kolei dzieją się różne rzeczy, do których nie pasuje jedynie określenie: racjonalny, dowiedziałem się na długo przed moją pierwszą prawdziwą podróżą pociągową (bo nie wliczam tych, na które zabierali mnie moi rodzice w wieku krótkoponiemowlęcym).  Jednak, jak to mam w zwyczaju, nie poruszałem tematu póki sam na swej skórze świata kolejowych absurdów nie doświadczyłem. I tak poznawałem po kolei pociągi całkowicie puste i całkowicie zatłoczone, godzinne, a czasem i 120-minutowe opóźnienia, gniazdka pozbawione prądu (lub wagony pozbawione gniazdek), no i wszechogarniające zimą zimno spowodowane awarią ogrzewania. A zima już niebawem. Brrrrr……

Warto wiedzieć, że życie na kolei toczy się swoim rytmem i każdy czas (także pora roku – jak choćby w przypadku ogrzewania, które zimą nie działa, za to tak często podnosi i tak wysoką temperaturę wiosną, a nawet – sic! – latem) rządzi się swoimi prawami. Tak jest na przykład z początkiem jesieni, kiedy to rozpoczyna się we wrześniu szkoła, a w październiku na duże miasta napierają studenci. W ten oto sposób pociągi stopniowo zaludniają się. Gdy mowa o uczniach, to ci z reguły dojeżdżają codziennie. Studenci zaś z reguły wsiadają do pociągu w kierunku aglomeracji w niedziele wieczorem, lub poniedziałek rano, wracają natomiast zeń w piątek wieczorem.

Z własnych kilkuletnich doświadczeń wiem, że ten cykl powtarza się jednak co roku. Śmiem nawet podejrzewać, że dzieje się tak już od lat wielu. Dlaczego zatem kolejowi mistrzowie od planowania ruchu tego nie dostrzegają? Na to pytanie nie potrafię odpowiedzieć. Zwłaszcza, że kiedyś miewali oni takie chwilowe pobudki, kiedy to ośmielili się puścić dodatkowy wagon.  W tym roku na razie cisza. Choć zabawna była ostatnio Pani Konduktor, która na sugestię jednej z przylepionych do szyby drzwi pasażerek, coby jednak kolej zastanowiła się nad dostawieniem jakiegoś wagonu stwierdziła coś mniej lub więcej do tych słów podobnego: „teraz to już raczej nie, za późno, bo w sumie…”

Tak jakby chciała powiedzieć, że po co? Bo i przecież jako konduktorka władzy cudownego rozmnożenia wagonów nie posiadła i władzy takiej nie ma. A miała ta sytuacja miejsce, co znaczące, w piątek w pociągu relacji Poznań – Kłodawa (a może Konin, Koło,albo coś innego na K) o godzinie bodaj 16.32.

Przyznam, że dawno nie jechałem aż tak zatłoczonym pociągiem. Niestety, w czasie roku akademickiego piątki takie już są. Niewiele lepiej jest w poniedziałki na tej samej trasie, z tym że do Poznania. Wrześnianie rezerwują ostatnie miejsca stojące. Potem pozostaje już tylko nadzieja.

Najgorsze jest w tym wszystkim jednak to, że w innych godzinach nieraz zdarzało się jechać pociągami nieraz o większej ilości wagonów, w których żywej duszy człowiek uświadczyć nie mógł. I dlatego to natychmiast człowieka tak bardzo irytuje. Bo przecież każdy pasażer dobrze wie, że każdy piątek, w który to studenci masowo emigrują z miasta, korkuje się  nie tylko na drogach. I każdy widzi, że jeden wagon, niechby jadący tylko do wspomnianej już Wrześni i z Wrześni do Poznania, pozwolił nam spokojnie i bezpiecznie do domu dotrzeć.

Co ciekawe, podobnie sytuacja wyglądała również w weekend. Rzesze studentów zaocznych mknie każdego weekendowego poranka na swoje wybrane kierunki. A Polskie Koleje Państwowe nadal jadą swoim tempem. I swoimi wagonami…

Największym odkryciem jest chyba (dla tych nieuświadomionych) informacja o tym, kim jest Tygodnikowy Lektor. Niezorientowanych zachęcam zatem do lektury tekstu z trzeciej strony tego dodatku – tam rzecz się wszystkim rozjaśni.

Sprawom studenckim poświęcają się tym razem naukowcy z Uniwersytetu Warszawskiego, a konkretniej socjologowie: Marta Bucholc i Paweł Śpiewak. Dyskusję w tym temacie przeprowadzają także profesorowie: Edmund Wnuk-Lipiński oraz Michał Kleiber, a rozmowę prowadzi Elżbieta Isakiewicz. Z tym tematem koresponduje również kilka kartek dalej Michał Olszewski poświęcając tekst swój problemom polskiej nauki.

Co poza tym? Oczywiście obowiązkowo należy poddać lekturze wypowiedzi ks. Adama Bonieckiego i prof. Andrzeja Zolla poświęcone tematowi wyroku sądu w sprawie „Gościa Niedzielnego” i Alicji Tysiąc. Warto poznać oba te głosy i jeszcze raz przyjrzeć się tej kontrowersyjnej sprawie.

O dodatku o euro już nie piszę, bo jestem zwyczajnie nim zmęczony. Skoro musi być, to niech już będzie. Ja i tak wolałem ominąć go szerokim łukiem rozpoczynając lekturę, jak zwykle, od tylnej okładki, a kończąc, jak na razie, na „Piątek Ewangelii”, czyli rozmowie z ks. Grzegorzem Rysiem poświęconej św. Franciszkowi.

PS. Zapomniałbym o dwóch sprawach. Pierwsza, to dodatek poświęcony Festiwalowi Nostalgia. Wspominam głównie dlatego, że festiwal odbywa się w Poznaniu, więc jest to jakiś dziennikarski obowiązek (wszak jest miasto bardzo bliskie memu sercu). Druga zaś sprawa, a raczej tekst, to mała konstatacja Piotra Śliwińskiego na temat tegorocznego laureata nagrody Kościelskich. To naprawdę warto przeczytać!

Marian Stala, Józefa Hennelowa i  Wojciech Bonowicz wylądowali tym razem na stronie 52, tuż przed dodatkiem poświęconym Wrocławiowi. Już sam fakt, że strona numer 52 w ogóle w „Tygodniku Powszechnym” zaistniała, a w dodatku nie jest stroną ostatnią pisma powinien zaskakiwać. Pismo bowiem znów zapełnione jest dodatkami o różnej tematyce.

O tym że dodatki są w Tygodniku coraz częstsze zdążyłem już napisać. By nie powtarzać powiem więc, że albo tym razem są one lepiej w piśmie usadowione, albo też zaczynam się do owego procederu przyzwyczajać, gdyż ten numer wydaje mi się wyjątkowo strawny od tej strony.

A jest to kolejny numer naznaczony pożegnaniem. Tym razem redakcja żegna profesor Barbarę Skargę, która zmarła w minionym tygodniu (18 września 2009). A wybitną polską myślicielkę żegnają na łamach m. in. ks. Adam Boniecki i prof. Tadeusz Gadacz. Redakcja publikuje też wywiad Piotra Mucharskiego z prof. Skargą a także jeden z jej esejów opublikowany na łamach „Tygodnika Powszechnego” niemal dwa lata wcześniej.

Nieraz słyszałem już, że nikt nie żegna wielkich tego świata tak, jak czyni to redakcja Tygodnika. Ponoć nawet każdy numer, w którym takie pożegnanie ma miejsce, cieszy się większą poczytnością. Trzeba przyznać, że są to zawsze pożegnania godne, z klasą. Tak było całkiem niedawno, podczas pożegnania prof. Kołakowskiego, tak jest także teraz. Przykro tylko, że musimy już te wybitne postaci polskiej filozofii żegnać.

Wracając jednak do przeglądu cotygodniowego chcę zwrócić uwagę przede wszystkim na jeszcze jedną rzecz, a mianowicie Temat Tygodnika poświęcony tym razem Kongresowi Kultury Polskiej. Niezwykle szkoda, że temat jest tak okrojony (bo zapewne zabrakło miejsca na większą liczbę publikacji). Warto jednak przeczytać teksty autorstwa Andrzeja Franaszka i Grzegorza Jankowicza. Warto też zajrzeć do „Apelu o alternatywę” Ewy Majewskiej i Kuby Szredera. I po lekturze raz jeszcze zastanowić się nad naszą codziennością…

I na koniec od siebie polecę jeszcze tekst zatytułowany „”Zacheusz – instrukcja obsługi” Jerzego Sosnowskiego.  Nie tylko dla wierzących, nie tylko dla wątpiących. Przynajmniej moim zdaniem…

Jedynym minusem owego wywiadu jest to, że jest on zdecydowanie za krótki. Ale być może jest to idealne preludium do kolejnych rozmów z wieloma osobami trwających dłużej bądź krócej przy Mistrzu. Już opowieść Michalskiego pokazuje obraz prof. Kołakowskiego z wielu, niezwykle interesujących perspektyw, które rozmówca stara się naświetlić. Wywiad pokazuje nawet tzw. ludzką stronę filozofa, którą, jak się okazuje, Kołakowski miał. I chyba głównie dlatego warto przeczytać ów wywiad poprzedzając nawet lekturę felietonów.

Inną ciekawą rzeczą w numerze jest brak zdjęcia Jana Klaty przy jego stałym felietonie. Co prawda trudno określić czy cokolwiek w felietonach Klaty jest stałe, bo po raz kolejny pozwolił on sobie wywędrować na stronę  przedprzedprzedostatnią, temat  znów jest zupełnie inny od poprzednich, choć po raz kolejny muszę go czytelnikom polecić. Klata się rozwija. A że brakuje zdjęcia? Być może redaktorzy „TP” uznali, że jedno zdjęcie, znajdujące się na tej samej stronie przy wywiadzie z Janem Klatą, tego artysty na stronie wystarczy. A i tu zwrócić od razu trzeba uwagę na kolejny, niezwykle interesujący wywiad, który pozwoli nam lepiej poznać tego niezwykłego dramaturga.

Polecenia godzien jest też tekst autorstwa Anny Matei o Jerzym Ciesielskim. Przyznaję się, że ledwie zacząłem go czytać i nie jestem wyrazić oceny tekstu. Znając jednak od lat pióro Anny Matei śmiem twierdzić, że artykuł będzie rzeczywiście taki, na jaki się zanosi. A podoba mi się dlatego, że tekst jest inspirujący, życiowy i niosący ze sobą ogromną siłę…  Śmiem twierdzić, że tego typu teksty są elementem misji Tygodnika. Pozwalają też ocalić od zapomnienia.

Na koniec zaś nawiążę tylko do cotygodniowych felietonów. Bonowicza aż chce się czytać, tym razem rzuca nawet dowcipem. Hennelowa, Stala i wspomniany już Klata na poziomie, zresztą Klata też rośnie. I jeszcze inspirująca Ewa Szumańska. Każdy powinien znaleźć coś dla siebie. A Bonowicza czytać winni wszyscy, koniecznie!